Obszar zdegradowany – obszar, na którym zidentyfikowano stan kryzysowy. Dotyczy to najczęściej obszarów miejskich, ale i wiejskich. Może być podzielony na podobszary, w tym podobszary nieposiadające ze sobą wspólnych granic pod warunkiem stwierdzenia sytuacji kryzysowej na każdym z podobszarów.

Obszar rewitalizacji – obszar obejmujący całość lub część obszaru zdegradowanego, cechujący się szczególną koncentracją negatywnych zjawisk, na którym z uwagi na istotne znaczenie dla rozwoju lokalnego, zamierza się prowadzić rewitalizację. Obszar rewitalizacji może być podzielony na podobszary, w tym nieposiadające wspólnych granic, ale nie może obejmować terenów większych niż 20% powierzchni gminy oraz zamieszkanych przez więcej niż 30% jej mieszkańców.

Metodologia wyznaczania obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji

Wyznaczenie obszarów zdegradowanych w Gminie Miasto Biłgoraj zostało przeprowadzone przy pomocy dwóch odrębnych analiz: jakościowej i wskaźnikowej.

Analiza jakościowa obejmowała obszar całego miasta i w niniejszym dokumencie przyjęła formę powyższej szczegółowej diagnozy, zawierającej charakterystykę sfery społecznej, sfery przestrzenno-funkcjonalną, sfery gospodarczej, sfery środowiskowej i sfery technicznej. Jednym z dokumentów źródłowych dla opracowania diagnozy była Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Miasta Biłgoraj na lata 2016-2022. W diagnozie uwzględniono problemy zidentyfikowane w strategii i przeanalizowano je w skali osiedli. Analiza problemów społecznych została uzupełniona analizą problemów gospodarczych, środowiskowych, technicznych i przestrzenno-funkcjonalnych.

Kluczowym etapem podczas prac nad wyznaczeniem obszaru zdegradowanego było przeprowadzenie analizy wskaźnikowej, obejmującej obszar Gminy Miasto Biłgoraj w podziale administracyjnym na osiedla, który pozwolił na prezentację poszczególnych wskaźników w konkretnych częściach miasta i porównanie ich do średniej referencyjnej wartości danego wskaźnika dla całego miasta. Wykorzystano zestaw wskaźników dla 5 analizowanych sfer.

Pierwszym krokiem analizy wskaźnikowej było wybranie odpowiednich wskaźników, jak najpełniej obrazujących degradację społeczną, przestrzenno-funkcjonalną, gospodarczą, środowiskową i techniczną Gminy Miasto Biłgoraj. Przyjęto następujące wskaźniki wyznaczenia obszaru zdegradowanego:

Sfera społeczna – podstawą wyznaczenia obszarów zdegradowanych w sferze społecznej było zobrazowanie w przestrzeni miasta wskaźników określających koncentrację negatywnych zjawisk społecznych:

  • Gęstość zaludnienia (os./km2);
  • Dynamika zmian liczby ludności w latach 2010-2015;
  • Liczba przestępstw kryminalnych w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Liczba „niebieskich kart” (rodzin patologicznych, w których występuje przemoc) w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Liczba interwencji domowych na terenie osiedla na koniec 2015 roku na 1000 mieszkańców;
  • Liczba funkcjonujących organizacji pozarządowych na terenie osiedla w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Liczba osób w rodzinach pobierających zasiłki z pomocy społecznej w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Liczba osób niepełnosprawnych w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Liczba rodzin formalnie uznanych za niezdolne do opieki nad dziećmi na terenie osiedla w 2015 r. na 1000 mieszkańców.

Sfera przestrzenno-funkcjonalna – podstawą wyznaczenia obszarów zdegradowanych w sferze przestrzennej było zobrazowanie w przestrzeni gminy wskaźników określających problemy związane z zagospodarowaniem terenów zielonych oraz stan i dostępność infrastruktury rekreacyjnej:

  • Udział terenów zielonych (ogródki działkowe, parki, skwery) w % powierzchni ogółem;
  • Długość ścieżek rowerowych/pasów dla rowerów/ciągów pieszo-rowerowych w m na 1 ha powierzchni.

Sfera gospodarcza – podstawą wyznaczenia obszarów zdegradowanych w sferze gospodarczej było wyznaczenie obszaru koncentracji przedsiębiorczości, a także problem bezrobocia na terenie Miasta Biłgoraj na podstawie wskaźników:

  • Liczba osób bezrobotnych w 2015 r. na 1000 mieszkańców;
  • Udział bezrobotnych z wykształceniem gimnazjalnym i niższym na koniec 2015 roku w liczbie bezrobotnych ogółem;
  • Liczba zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w 2015 r. na 1000 mieszkańców.

Sfera środowiskowa – podstawą wyznaczenia obszarów zdegradowanych w sferze środowiskowej było wskazanie obszarów o niskim wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii na podstawie wskaźnika:

  • Udział budynków wykorzystujących odnawialne źródła energii w budynkach ogółem w 2015 roku.

Sfera techniczna – podstawą wyznaczenia obszarów zdegradowanych w sferze infrastrukturalnej było wyznaczenie obszarów o utrudnionym dostępie do infrastruktury kultury oraz obszarów występowania obiektów zabytkowych na podstawie wskaźników:

  • Udział obiektów o charakterze zabytkowym na terenie osiedla w budynkach ogółem w 2015 roku;
  • Liczba obiektów kulturowych (świetlice, ośrodki kultury, izby regionalne, biblioteki itp.) na 1000 mieszkańców w 2015 r.

Po wybraniu wskaźników, zebrane zostały dane liczbowe, dotyczące poszczególnych osiedli Gminy Miasto Biłgoraj. Dane zostały pozyskane z Urzędu Miasta Biłgoraj i jednostek organizacyjnych Miasta oraz Komendy Powiatowej Policji w Biłgoraju. Na ich podstawie wyliczone zostały wskaźniki obrazujące problemy społeczne, gospodarcze, środowiskowe, techniczne i przestrzenno-funkcjonalne, a następnie wynik został porównany ze wskaźnikiem prezentującym średnią wartość dla obszaru Miasta. Na tej podstawie wyznaczone zostały obszary Miasta, na których można zauważyć wyraźnie gorszą sytuację społeczną niż średnia w gminie oraz na których współwystępują gorsze wskaźniki problemów gospodarczych, środowiskowych, infrastrukturalnych i przestrzennych – te obszary zostały zakwalifikowane jako obszary zdegradowane Gminy Miasto Biłgoraj.

Osiedla wchodzące w skład obszaru zdegradowanego, w którym zidentyfikowano stan kryzysowy, cechujące się szczególną koncentracją negatywnych zjawisk zostały uznane za obszar rewitalizacji.
Kluczowym elementem delimitacji obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji były konsultacje społeczne z mieszkańcami Miasta. Konsultacje miały formę otwartych spotkań, warsztatów oraz badań ankietowych.

Zestawienie wskaźników wskazujących stan kryzysowy i wyznaczających obszar zdegradowany – sfera społeczna

Zestawienie wskaźników wskazujących stan kryzysowy i wyznaczających obszar zdegradowany – sfera przestrzenno-funkcjonalna, gospodarcza, środowiskowa i techniczna

Delimitacja obszaru zdegradowanego

Obszar zdegradowany – obszar, na którym zidentyfikowano stan kryzysowy. Dotyczy to najczęściej obszarów miejskich, ale i wiejskich. Może być podzielony na podobszary, w tym podobszary nieposiadające ze sobą wspólnych granic pod warunkiem stwierdzenia sytuacji kryzysowej na każdym z podobszarów.

Cały wyznaczony w oparciu o analizę jakościową i wskaźnikową obszar zdegradowany, składający się z jednego podobszaru posiadającego wspólne granice, stanowi 32,9% powierzchni Gminy Miasto Biłgoraj i zamieszkiwany jest przez 49,4% ludności ogółem. Obszar cechuje się nagromadzeniem zjawisk kryzysowych, którym należy przeciwdziałać poprzez integrację działań w różnych sferach. Rewitalizacja tego obszaru wymaga wieloletnich, wieloaspektowych i kompleksowych działań, a jej osiągnięcie będzie możliwe poprzez aktywność w ramach wyznaczonych celów w pięciu sferach:

  • społecznej – likwidacja oraz ograniczenie zjawisk patologicznych, ograniczenie ubóstwa i poprawa dostępności do usług publicznych,
  • przestrzenno-funkcjonalnej –uporządkowanie przestrzeni publicznej, ochrona terenów o wysokich walorach przyrodniczych i kulturowych,
  • gospodarczej – rozwój przedsiębiorczości na terenie obszaru rewitalizacji, ograniczenie zjawiska bezrobocia,
  • środowiskowej – promocja postaw proekologicznych, rozwój odnawialnych źródeł energii,
  • technicznej – poprawa i rozwój infrastruktury technicznej, modernizacja zabudowy.

Obszar zdegradowany Gminy Miasto Biłgoraj

Delimitacja obszaru zdegradowanego

Obszar zdegradowany – obszar, na którym zidentyfikowano stan kryzysowy. Dotyczy to najczęściej obszarów miejskich, ale i wiejskich. Może być podzielony na podobszary, w tym podobszary nieposiadające ze sobą wspólnych granic pod warunkiem stwierdzenia sytuacji kryzysowej na każdym z podobszarów.

Cały wyznaczony w oparciu o analizę jakościową i wskaźnikową obszar zdegradowany, składający się z jednego podobszaru posiadającego wspólne granice, stanowi 32,9% powierzchni Gminy Miasto Biłgoraj i zamieszkiwany jest przez 49,4% ludności ogółem. Obszar cechuje się nagromadzeniem zjawisk kryzysowych, którym należy przeciwdziałać poprzez integrację działań w różnych sferach. Rewitalizacja tego obszaru wymaga wieloletnich, wieloaspektowych i kompleksowych działań, a jej osiągnięcie będzie możliwe poprzez aktywność w ramach wyznaczonych celów w pięciu sferach:

  • społecznej – likwidacja oraz ograniczenie zjawisk patologicznych, ograniczenie ubóstwa i poprawa dostępności do usług publicznych,
  • przestrzenno-funkcjonalnej –uporządkowanie przestrzeni publicznej, ochrona terenów o wysokich walorach przyrodniczych i kulturowych,
  • gospodarczej – rozwój przedsiębiorczości na terenie obszaru rewitalizacji, ograniczenie zjawiska bezrobocia,
  • środowiskowej – promocja postaw proekologicznych, rozwój odnawialnych źródeł energii,
  • technicznej – poprawa i rozwój infrastruktury technicznej, modernizacja zabudowy.

Obszar zdegradowany Gminy Miasto Biłgoraj

Obszar rewitalizacji Gminy Miasto Biłgoraj